Euthanasieverklaring

Wat is een euthanasieverklaring?

Een euthanasieverklaring, ook wel een schriftelijk euthanasieverzoek genoemd, is een document waarin je beschrijft in welke omstandigheden je euthanasie zou willen.

Het is vooral belangrijk om in je eigen woorden op te schrijven welke situatie je ondraaglijk zou vinden en waarom. Een euthanasieverklaring kan je arts helpen om je wensen te begrijpen, zeker wanneer je deze later zelf niet meer goed kunt uitleggen.

Een euthanasieverklaring betekent niet dat euthanasie automatisch wordt uitgevoerd. Een arts moet altijd beoordelen of op dat moment aan alle wettelijke zorgvuldigheidseisen voor euthanasie wordt voldaan. Een arts is bovendien niet verplicht om euthanasie uit te voeren.

Wanneer is een euthanasieverklaring zinvol?

Een schriftelijk euthanasieverzoek kan zinvol zijn:

• wanneer je euthanasie zou willen als je in de toekomst uitzichtloos en ondraaglijk lijdt;
• wanneer je duidelijk wilt vastleggen wat voor jou ondraaglijk lijden betekent;
• wanneer er een mogelijkheid bestaat dat je later niet meer in staat bent om je euthanasiewens zelf uit te spreken.

Het is verstandig om een euthanasieverklaring op te stellen wanneer je nog goed in staat bent om je wensen en de gevolgen daarvan te overzien.

Een schriftelijke verklaring is niet verplicht om euthanasie te kunnen vragen. Zolang je zelf je wensen kunt uiten, kun je ook mondeling met je arts over euthanasie spreken.

Wat zet je in een euthanasieverklaring?

Er bestaat geen verplicht standaardformulier.

Vermeld bij voorkeur:

• je naam, geboortedatum en adres;
• dat het gaat om een verzoek om euthanasie;
• in welke omstandigheden je euthanasie zou willen;
• wat voor jou persoonlijk ondraaglijk lijden betekent;
• welke lichamelijke of geestelijke situatie je niet zou willen meemaken;
• eventuele wensen rondom je behandeling en levenseinde;
• de datum;
• je handtekening.

Een verklaring in je eigen woorden is meestal waardevoller dan alleen een standaardtekst.

Bespreek je euthanasiewens met je huisarts

Alleen een document invullen is niet voldoende.

Bespreek je wensen daarom met je huisarts of behandelend arts. Zo kan de arts vragen stellen en kun je uitleggen wat bepaalde formuleringen voor jou betekenen.

Je arts kan een kopie van de verklaring in je medisch dossier bewaren.

Het is verstandig om het onderwerp af en toe opnieuw te bespreken, bijvoorbeeld wanneer je gezondheid of persoonlijke situatie verandert. Een euthanasieverklaring hoeft niet ieder jaar opnieuw te worden ondertekend om geldig te blijven. Regelmatig bespreken maakt wel duidelijk dat de verklaring nog steeds bij je wensen past.

Heb ik recht op euthanasie?

Nee. In Nederland bestaat geen recht op euthanasie.

Een arts mag euthanasie alleen uitvoeren wanneer aan alle wettelijke zorgvuldigheidseisen is voldaan. De arts moet onder andere overtuigd zijn dat:

• het verzoek vrijwillig en weloverwogen is;
• er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden;
• je voldoende bent geïnformeerd over je situatie en vooruitzichten;
• er geen redelijke andere oplossing is;
• ten minste één onafhankelijke arts de patiënt heeft gezien en schriftelijk advies heeft gegeven;
• de euthanasie medisch zorgvuldig wordt uitgevoerd.

Ook wanneer aan deze voorwaarden lijkt te zijn voldaan, is een arts niet verplicht euthanasie uit te voeren.

Wanneer je arts principieel geen euthanasie uitvoert, is het belangrijk dat dit tijdig met je wordt besproken.

Wat als ik mijn wil later niet meer kan uiten?

Een schriftelijk euthanasieverzoek kan onder bepaalde omstandigheden in de plaats komen van een mondeling verzoek wanneer je later niet meer in staat bent je euthanasiewens zelf te uiten.

Dat betekent echter niet dat euthanasie dan automatisch kan plaatsvinden. De arts moet nog steeds beoordelen of aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen is voldaan.

Daarom is het belangrijk om in je verklaring zo concreet mogelijk te beschrijven welke omstandigheden voor jou ondraaglijk zijn en je wensen regelmatig met je arts te bespreken.

Kan ik mijn euthanasieverklaring veranderen?

Ja. Je kunt je euthanasieverzoek op ieder moment aanpassen of intrekken.

Bespreek een verandering met je huisarts of behandelend arts en zorg dat de meest recente versie in je medisch dossier staat. Vertel ook je naasten waar je verklaring wordt bewaard.

Euthanasie is iets anders dan afzien van behandeling

Euthanasie betekent dat een arts op uitdrukkelijk verzoek van een patiënt het leven beëindigt met daarvoor bestemde geneesmiddelen.

Dat is iets anders dan besluiten om een behandeling niet te starten of te stoppen. Je kunt bijvoorbeeld vastleggen dat je in bepaalde omstandigheden:

• niet gereanimeerd wilt worden;
• niet meer naar het ziekenhuis wilt;
• geen kunstmatige beademing wilt;
• geen bepaalde levensverlengende behandeling wilt.

Dergelijke wensen kun je opnemen in een wilsverklaring of behandelverbod.

Een vertegenwoordiger kan namens jou over bepaalde medische behandelingen spreken wanneer je dat zelf niet meer kunt. Een vertegenwoordiger kan echter niet namens jou een euthanasieverzoek doen.

Minderjarigen en euthanasie

Ook minderjarigen kunnen onder bepaalde voorwaarden zelf om euthanasie verzoeken.

Voor jongeren van 12 tot 16 jaar is instemming van de ouders of voogd nodig. Bij jongeren van 16 en 17 jaar worden de ouders of voogd bij de besluitvorming betrokken.

Een euthanasieverzoek moet altijd van de patiënt zelf afkomstig zijn.

Voorbeeld euthanasieverklaring

Onderstaande tekst is bedoeld als hulpmiddel. Vul hem bij voorkeur aan met je eigen woorden. Vooral de beschrijving van wat voor jou ondraaglijk lijden betekent, is belangrijk.

Mijn verzoek

Ik,
naam: ………………………………………………………..
geboren op: ………………………………………………..
wonend te: ………………………………………………….

verklaar dat ik euthanasie zou willen wanneer ik door een medische aandoening uitzichtloos en ondraaglijk lijd en er voor mij geen redelijke andere oplossing meer bestaat.

Voor mij kan sprake zijn van ondraaglijk lijden wanneer:

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

Ik vind deze situatie voor mij ondraaglijk omdat:

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

……………………………………………………………………

Ik begrijp dat deze verklaring geen garantie geeft dat euthanasie zal worden uitgevoerd. Mijn arts moet beoordelen of op dat moment aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen wordt voldaan.

Ik heb mijn wensen besproken met:

……………………………………………………………………

Ik verzoek mijn huisarts deze verklaring op te nemen in mijn medisch dossier.

Wanneer ik mijn wensen later niet meer zelf kan uiten, wil ik dat deze verklaring wordt betrokken bij de beoordeling van mijn euthanasieverzoek.

Deze verklaring geeft mijn huidige wensen weer. Ik kan haar op ieder moment wijzigen of intrekken.

Plaats: …………………………………………………………

Datum: ………………………………………………………….

Handtekening:

……………………………………………………………………